POMNIK GRZEJNIKA W STĄPORKOWIE

Opis popularnonaukowy

Cztery potężne żeliwne żeberka grzejnika centralnego ogrzewania, ponad 2 metry wysokości, otoczone mniejszymi egzemplarzami kaloryferów, ustawione na placu przed Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Kultury i Sportu w Stąporkowie to prawdopodobnie największy kaloryfer świata. Co istotne, jest to zarazem symbol przemysłowego dziedzictwa miasta, które przez wieki stanowiło jeden z kluczowych ośrodków metalurgicznych Polski. Obiekt wielkiego kaloryfera powstał w 1978 roku dla upamiętnienia 240 lat stąporkowskiego hutnictwa.

Region konecki od wieków stanowił jedno z najważniejszych centrów hutnictwa w Polsce, głównie dzięki występowaniu bogatych złóż rud żelaza - przede wszystkim syderytowych (węglanowych) i hematytowych (tlenkowych). Surowiec ten, pozyskiwany z rejonów takich jak Stąporków, Duraczów czy Niekłań, dawał podstawy do rozwoju przemysłu metalurgicznego już w XVIII wieku.

Złoża rud żelaza w tym regionie zalegały głęboko pod powierzchnią terenu, stąd eksploatacja kopaliny odbywała się w głębi ziemi a jej wydobycie na powierzchnię odbywało się szybem lub sztolnią. Wydobywane rudy były transportowane do hut i odlewni, w tym potężnego zakładu w Stąporkowie, który w XIX wieku stał się jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych w Królestwie Polskim. Fabryka ta, produkując m.in. żeliwne piece, balustrady, detale architektoniczne i, co najważniejsze, kaloryfery, była dumą regionu. Produkty ze Stąporkowa trafiały do budynków w całej Polsce, a z czasem także za granicę.

W czasach PRL-u żeliwne grzejniki stąporkowskiej produkcji były na wagę złota - niezawodne, trwałe, choć ciężkie. W epoce niedoborów materiałowych, wielu inwestorów budowlanych przemierzało drogę przez Stąporków z nadzieją zdobycia tak cennego „żelaznego skarbu”. Dziś największy kaloryfer świata, stanowi symbol dawnych tradycji przemysłowych, pomnik techniki, pracy tysięcy ludzi, górników, hutników i odlewników, którzy przez pokolenia tworzyli potęgę przemysłu metalurgicznego nie tylko regionu koneckiego, ale także kraju.

Stąporków to nie tylko punkt na mapie, ale miejsce, w którym przez wieki tętniło żeliwne serce regionu koneckiego. Największy kaloryfer świata niech będzie nie tylko ciekawostką turystyczną, ale też inspiracją do odkrywania przemysłowego dziedzictwa Polski. To końcowy kadr opowieści, która zaczyna się pod ziemią, w rudzie żelaza, a kończy w miejskiej przestrzeni jako znak tożsamości Stąporkowa.