PUNKT WIDOKOWY - HAŁDA EDWARD

Opis popularnonaukowy

Hałda Edward koło Czarnieckiej Góry należy do tych miejsc, których krajobraz jest bezpośrednim efektem pracy górników. Dziś wygląda jak naturalne wzniesienie, porośnięte lasem, ale powstała jako zwałowisko skały towarzyszącej wydobyciu rudy żelaza w kopalni „Edward”. Kopalnię zaczęto urządzać w 1947 roku. Zakład obejmował kilkanaście pól górniczych i dysponował czterema szybami o głębokości od 40 do 79,2 metra. Wydobytą rudę przewożono siecią kolei wąskotorowej do Stąporkowa, a dalej do huty w Starachowicach. Eksploatację zakończono w 1965 roku.

Najciekawsze jest jednak to, co po tej działalności zostało na powierzchni. Hałda wznosi się maksymalnie na 331,5 m n.p.m., a jej wysokość względna dochodzi do około 35 metrów. Ma nietypową, łatwo rozpoznawalną sylwetkę: szerzej rozłożoną podstawę, spłaszczoną partię szczytową i strome skarpy, które sprawiają, że bardziej przypomina usypaną budowlę ziemną niż zwykły pagórek. Właśnie dlatego po wejściu na nią szybko czuje się, że stoi się na obiekcie przemysłowym, a nie na naturalnym wzniesieniu. Z góry otwiera się widok na lasy, dolinę rzeki Czarnej i falistą rzeźbę okolic Stąporkowa. To dobry moment, żeby uświadomić sobie skalę dawnych robót: wszystko, co dziś wygląda spokojnie, było kiedyś zapleczem intensywnego wydobycia.

W bezpośrednim sąsiedztwie hałdy Edwarda zachowały się jeszcze ślady dawnej kopalni, tj. relikty nadszybia, ruiny infrastruktury, przebieg kolei wąskotorowej i kapliczka św. Barbary, patronki górników. Dzięki temu hałda Edward nie jest tylko dobrym miejscem do oglądania okolicy. Sama jest częścią tego pogórniczego krajobrazu. Pokazuje, że przemysł nie tylko korzystał tu ze złóż leżących głęboko pod ziemią, lecz także trwale przekształcił powierzchnię terenu. Ze skały płonnej dawnej kopalni powstało nowe wzniesienie, a z technicznego zaplecza kopalni - jedno z najbardziej sugestywnych miejsc pamięci o górniczej przeszłości gminy Stąporków.