PUNKT WIDOKOWY W ODROWĄŻU

Opis popularnonaukowy

Mało znany punkt widokowy przy kościele św. Jacka i św. Katarzyny (przy Rynku 18) w Odrowążu nie został zbudowany specjalnie z myślą o turystach. Wynika z lokalizacji miejscowości Odrowąż na wzniesieniu.

Odrowąż jest dziś wsią w gminie Stąporków, ale wcześniej miał status miasta - pierwsza lokacja z 1399 roku nie doszła do skutku, ponowna, zakończona nadaniem praw miejskich nastąpiła w 1611 roku. Ich utrata nastąpiła dopiero w 1869. Już od XII wieku była to siedziba rodu Odrowążów, a od XVI wieku okolica rozwijała się dzięki kuźnicom i handlowi wyrobami żelaznymi.

Ten historyczny rozwój Odrowąża być ściśle powiązany z budową geologiczną i rzeźbą obszaru. Region ten jest położony w północno-zachodniej części mezozoicznego obrzeżenia Gór Świętokrzyskich, na styku dwóch fizyczno-geograficznych mezoregionów Wyżyny Kieleckiej: Garbu Gielniowskiego i Płaskowyżu Suchedniowskiego. Garb Gielniowski budują rozległe wzniesienia z piaskowców retycko-jurajskich, a Płaskowyż Suchedniowski - głównie masywne piaskowce dolnotriasowe. To właśnie występowanie w podłożu tych odpornych na niszczenie skał współtworzy lokalną rzeźbę terenu: falistą, miejscami wyraźnie wyniesioną, sprzyjającą lokowaniu osad w punktach dominujących nad okolicą. Odrowąż korzysta z tej przewagi terenu do dziś.

Punk widokowy od strony południowej bryły kościoła parafialnego św. Jacka i św. Katarzyny potwierdza usytuowanie wsi w kulminacyjnej części wzgórza. Sama świątynia jest jednym z najważniejszych zabytków miejscowości. Parafia istniała tu prawdopodobnie już około 1300 roku, ale obecny kościół wzniesiono w XVI wieku. Po zniszczeniach potopu szwedzkiego odbudowano i rozbudowano go w latach 1659-1670. Miejscowa tradycja zachowała nawet legendę, że kościół miał stanąć początkowo na innym miejscu, lecz ostatecznie wybrano sąsiednie, wyższe wzgórze. W legendzie działa moc nadprzyrodzona, symbolika religijna (dążenie do Boga), ale niewątpliwie także powody były czysto praktyczne, tj. funkcje obronne i orientacyjne.

To dlatego miejsce to dobrze sprawdza się chociażby podczas szkolnych wycieczek terenowych. Można próbować odczytać rzeźbę terenu z pomocą mapy w szkolnej ławce, następnie zestawić swoje wyobrażenia z obserwacją w terenie. A przy okazji wysłuchać lokalnych gawędziarzy, którzy z właściwą sobie pewnością przekonują, że przy naprawdę dobrej widoczności da się stąd dostrzec nawet Święty Krzyż. Punkt widokowy w Odrowążu to miejsce, w którym spotykają się wspaniała historia osady, jej położenie na wzgórzu, determinowanym budową geologiczną obszaru.