SKAŁKI PIEKŁO GATNIKI

Opis popularnonaukowy

Skałki w Gatnikach choć nie są monumentalne, to jednak ukryte w lesie tworzą krajobraz o tajemniczym, nieco mrocznym nastroju. Występuję w pasie wychodni piaskowców jury, który ma około 100 metrów długości i miejscami osiąga do 5 metrów wysokości. Gatniki nie przytłaczają więc swoimi rozmiarami, ale zachwycają stopniowo. Najpierw widać nierówny pas skał, potem szczeliny, załomy i niewielkie pustki, a dopiero po chwili zaczyna być jasne, że w tym niepozornym fragmencie lasu skrywany jest zapis długotrwałej historii geologicznej.

Skałki zbudowane są z piaskowców, które powstały z piasku osadzanego na brzegu płytkiego morza w jurze. Z czasem doszło do przekształcenia luźnego osadu w litą skałę osadową, czyli piaskowiec. Skała zachowała cechy środowiska sedymentacyjnego, m.in. warstwowanie, różną wielkość ziaren mineralnych, a z czasem została pocięta systemem spękań. Gdy w ciągu bardzo długiego czasu działały mróz, woda, wietrzenie i grawitacja, piaskowiec nie był niszczony równomiernie. Jedna ściana skalna rozdzielała się na osobne bloki skalne, które nadają temu miejscu surowy, „rozsypujący się” charakter (fot. 2.2, 2.3).

Najciekawsze jest to, że skutki procesów wietrzeniowych widać nie tylko na powierzchni skał. W obrębie Skałek Piekielnych znajdują się także dwie małe formy jaskiniowe: Czarcie Wrota (fot. 2.4) i Schronisko Bardzo Niskie. Nie są to wielkie jaskinie, lecz raczej skalne pustki i schroniska, które dobrze ilustrują, co dzieje się wówczas, gdy blok piaskowca pęka, odsuwa się lub osiada względem sąsiedniego fragmentu skały.

Dlatego nazwa „Piekło” pasuje tu wyjątkowo dobrze. Nie trzeba nawet znać lokalnych podań, żeby zrozumieć jej źródło. Wystarczy wejść między bloki, zobaczyć ciemniejsze rozpadliny i niewielkie groty, by poczuć niezwykły i tajemniczy klimat tego miejsca. W tych skałkach „piekielność” nie bierze się z rozmiarów form, lecz z ich wzajemnego układu - skała wygląda tak, jakby była w trakcie powolnego rozpadu, choć trwa to od milionów lat.

Dodatkowy sens temu miejscu nadaje Piekielny Szlak, który prowadzi od wsi Niebo do wsi Piekło, przez dziewięć gmin i dwa województwa. Skałki w Gatnikach są jedną z jego pierwszych albo ostatnich atrakcji - zależnie od kierunku wędrówki. Nie jest finałem widowiska, lecz bramą do krainy piekielnego, tajemniczego krajobrazu gdzie zwykły las skrywa niezwykłe historie.